همه ما به راحتی می توانیم نمونه هایی از زیبایی و کاریزما را پیدا کنیم، اما وقتی می خواهیم این مفاهیم را توضیح دهیم، گیج می شویم. به عنوان مثال، به راحتی می توانیم چند نفر، مناظر یا آثار هنری را نام ببریم که به نظرمان زیبا هستند. اما وقتی از او پرسیده شد که زیبایی چگونه تعریف می شود یا کاریزما چیست؟ جواب دادن سخته کاریسما نیز همین وضعیت را دارد. به راحتی می توان از چندین فرد کاریزماتیک در زمینه های مختلف مانند سیاست یا مدیریت نام برد. اما وقتی این سوال پیش می آید که قهرمانان کاریزماتیک چه نوع افرادی هستند؟ یا کاریزماتیک بودن به چه معناست؟ جواب دادن سخته

در این مقاله از مجموعه مقالات دانشگاه بازرگانی به این موضوعات می پردازیم. ابتدا با پاسخ به این سوال که کاریزما چیست شروع می کنیم و سپس به شخصیت های کاریزماتیک و تاریخچه تکامل علم کاریزما می پردازیم. اگر شما هم به این موضوع علاقه دارید، حتما تا انتهای این مقاله تیم ما را دنبال کنید.

کلمه کاریزما به چه معناست؟

در واقع کلمه کاریزما از زبان یونانی گرفته شده و به معنای هدیه ای از طرف خداوند است. این کلمه برای توصیف شخصیت هایی استفاده می شود که دارای جذابیت، نفوذ و قدرت خاصی هستند. این افراد معمولا استعدادهای خاصی دارند که آنها را از دیگران متمایز می کند. در زبان انگلیسی این مفهوم با استفاده از کلمه gifted بیان می شود. کاریزما نوعی جذابیت است که فراتر از زیبایی ظاهری است و موهبتی الهی محسوب می شود. این مفهوم با داستان خاریس در اساطیر یونان مطابقت دارد، جایی که خدایان این هدیه را به خاریس، نماد زیبایی و جذابیت دادند. با گذشت زمان، داستان‌ها و افسانه‌ها فراموش شده‌اند، اما کلمه کاریزما زنده است و طیف وسیعی از معانی را شامل می‌شود، از جذابیت و خاص بودن گرفته تا قدرت و نفوذ و…

شخص کاریزماتیک و کاریزماتیک چیست؟

کاریزما یک ویژگی خاص است که افرادی که آن را دارند می توانند برای برقراری ارتباط، تأثیرگذاری و الهام بخشیدن به دیگران از آن استفاده کنند. این الهام و ارتباط تنها بر اساس منطق نیست. اما در سطوح عاطفی و عاطفی عمیق نیز اتفاق می افتد. افراد کاریزماتیک برای دیگران جذاب هستند و معمولا در برقراری ارتباط موثر بسیار خوب هستند.

کاریزما چیست و تاریخچه آن چیست؟

مفهوم کاریزما همیشه در طول زمان ثابت نبوده است. در هر دوره، گروه های مختلفی به این موضوع علاقه نشان داده اند و دیدگاه ها و تفاسیر منحصر به فرد خود را اضافه کرده اند. نتیجه این تنوع دیدگاه ها، مجموعه ای وسیع از دانش، چند بعدی، جذاب و البته گاهی متناقض است. برای درک بهتر مفهوم کاریزما و کشف افراد کاریزماتیک، به بررسی سریع تاریخچه کاریزما و ارائه توضیحات لازم ادامه خواهیم داد. تیم دانشگاه تجارت را تا انتهای این مقاله دنبال کنید.

1. نگاهی به تاریخچه کاریزما در رویکرد دینی

از زمان وجود انسان تا قرن بیستم، کاریزما به عنوان جاذبه و عظمت معنوی شناخته شده است. معمولاً در منابع می خوانیم که سخنرانان مسیحی در قرن اول پس از میلاد شروع به بحث درباره کاریزمای معنوی کردند. اما حقیقت این است که پادشاهان هر وقت فرصتی می دیدند سعی می کردند زیر سایه دین و اعتقادات دینی قرار بگیرند و خود را نور آسمان و زمین یا نماینده خدا در زمین معرفی کنند. شاید به همین دلیل است که کلمه فرهمندی یا فره یزدی و غیره. به عنوان معادل فارسی برای کاریزما انتخاب شود. این دیدگاه از کاریزما تا اواخر قرن 19 و اوایل قرن 20 ادامه داشت و تعداد کمی به تعریف علمی از کاریزما فکر می کردند.

2. کاریزما چیست و تاریخچه آن از دیدگاه جامعه شناسی

بیش از صد سال است که جامعه شناسان و دانشمندان علوم سیاسی علاقه خاصی به کاریزما و رهبران کاریزماتیک داشته اند. این علاقه کاملا قابل درک است. با نگاهی ساده به تاریخ و تحقیق در مورد رهبران بزرگ، افرادی را می بینیم که قدرت رسمی چندانی نداشتند (مانند گاندی و ماندلا)، اما با اشتیاق شخصی و تأثیرگذاری بر دیگران، توانستند تغییرات اجتماعی بزرگ و جنبش های اجتماعی و سیاسی را به وجود آورند. . ما همچنین رهبران و سیاستمدارانی را می‌بینیم که به‌طور شگفت‌انگیزی بخش‌های بزرگی از مردم را با خود برده‌اند و آنها را به انجام کارهای دیوانه‌کننده و نامفهوم سوق داده‌اند (مانند هیتلر و استالین).

بنابراین جامعه شناسان و نظریه پردازان سیاسی طبیعتاً می خواهند منبع قدرت و مشروعیت این نوع افراد کاریزماتیک را بررسی کنند و ببینند چه رفتارها و ویژگی هایی باعث می شود این افراد چنین ظرفیت عظیمی برای تغییر ساختارهای اجتماعی و سیاسی داشته باشند. در میان این دسته (جامعه شناسان و نظریه پردازان علوم سیاسی)، ماکس وبر (اوایل قرن بیستم) اولین کسی بود که در مورد کاریزما صحبت کرد. او توضیح می دهد که سه منبع قدرت برای مشروعیت تسلط بر دیگران وجود دارد:

  • سلطه و اقتدار بر اساس سنت
  • تسلط و قدرت بر اساس کاریزما ساخته شده است
  • حاکمیت و اقتدار بر اساس قانون

3. تأثیر روانشناسی بر تاریخ کاریزما

روانشناسان در قرن بیستم مفهوم کاریزما را بررسی کردند. این مطالعات که اکنون به عنوان بخش عمده ای از دانش ما در این زمینه شناخته می شود، توسط روانشناسان ارائه شده است. روانشناسان ویژگی های یک فرد کاریزماتیک و تأثیر عوامل محیطی بر رشد کاریزما را تجزیه و تحلیل می کنند. آنها سعی می کنند به سؤالاتی پاسخ دهند مانند اینکه آیا کاریزما نتیجه یادگیری و تلاش است یا عوامل دیگری مانند ژنتیک یا شرایط محیطی در ایجاد آن نقش دارند. همچنین، به دلیل علاقه روانشناسان به مطالعه روابط انسانی، سوالات زیادی در مورد نحوه تعامل پیروان با یک فرد کاریزماتیک در مقالات روانشناسی مطرح شده است.

روانشناسان این پدیده ها را از دیدگاه های مختلف بررسی می کنند. برخی از روانشناسان فرویدی معتقدند که نحوه نگرش مردم به یک فرد کاریزماتیک بسیار شبیه به نگاه یک کودک به والدین خود است. آنها بر این باورند که وقتی افراد به ضعف خود پی می برند، به دنبال فردی کاریزماتیک می گردند که با او خود را تقویت کنند. حتی برخی از این روانشناسان معتقدند که هر چیزی می تواند یک فرد کاریزماتیک را از دیگران جدا کند. حتی لباس ها نیز می توانند اعتقاد به کاریزمای یک فرد را تقویت کنند.

4. کاریزما چیست: تأثیر مدیریت بر تاریخچه آن

موضوع کاریزما از حوزه های دین، روانشناسی و جامعه شناسی خارج شد و در دهه های پایانی قرن بیستم وارد عرصه مدیریت شد. مدیران و کارآفرینان به این نتیجه رسیده اند که به چنین جذابیت و قدرتی نیاز دارند. به نظر می رسد قدرت ناشی از ساختار سازمانی برای ایجاد انگیزه در کارکنان کافی نیست. مدیری که از اختیارات رسمی استفاده می کند ممکن است بتواند کارکنان را برای عملکرد بهتر در ساعات کاری ترغیب کند، اما نمی تواند به آنها انگیزه و انرژی بدهد تا فراتر از شرح شغل رسمی خود بروند.

بنابراین این سوال در ذهن مدیران ایجاد می شود که چگونه می توان یک مدیر کاریزماتیک بود و طبیعتا در پاسخ به این سوال (که باعث ایجاد مخاطب و در واقع مشتریان جدید برای موضوع کاریزما شد) بحث کاریزما و بخش های زیرمجموعه آن (کاریزما فزاینده، رفتار کاریزماتیک)، کاریزما رهبری تحول آفرین و غیره) به سرعت جای خود را در کتاب های مدیریت و رفتار سازمانی باز کرد. محققان مدیریت این ایده را پذیرفته اند که نباید تنها در فضاهای اجتماعی و سیاسی به دنبال رهبران کاریزماتیک باشید. یک مدیر می تواند نقش یک رهبر کاریزماتیک را در قلب سازمان و تجارت خود ایفا کند.

5. تأثیر شبکه های اجتماعی در تاریخ کاریزما

در گذشته، شهرت به طور خودکار کاریزما را به همراه داشت. فرض کنید در اروپای قرن هجدهم زندگی می کنید و ولتر را در یک رستوران می بینید. وجود چنین شخصیتی در کنار شما توجه شما را به خود جلب می کند. اما در عصر دیجیتال، شهرت برای همه در دسترس است و افرادی که قبلاً به آن دسترسی نداشتند، اکنون می توانند مشهور شوند. این تغییرات باعث شد که شهرت دیگر جذاب نباشد و سلبریتی ها باید راه های جدیدی برای افزایش کاریزمای خود بیابند. در این زمینه دانش کاریزما مجددا مورد بررسی قرار گرفت و به مبحث برندسازی شخصی اضافه شد. بیشتر محتوای کاریزماتیک دیجیتال تقریباً مشابه محتوای کاریزماتیک کلاسیک است. با این حال برخی از افراد در زمینه کاریزمای آنلاین و شبکه های اجتماعی نظرات جدیدی دادند و چیزهای جدیدی به مطالب قبلی اضافه کردند.

6. کاریزما چیست: نقش اخلاق در تاریخ آن

در واقع کاریزما شکلی از قدرت است که می تواند به شیوه های اخلاقی، غیراخلاقی یا ضد اخلاقی مورد استفاده قرار گیرد. همانطور که ریچارد پرلوف اشاره می کند، کاریزما می تواند برای هیتلر به همان اندازه که برای مارتین لوتر کینگ مفید بود، برای گاندی و بن لادن مفید باشد. بنابراین منطقی است که علمای اخلاق و متفکران باید به موضوع کاریزما علاقه مند شوند و جنبه های اخلاقی آن را بررسی کنند. در سال های اخیر به بحث اخلاق استفاده از کاریزما توجه شده و از زوایای مختلف به آن توجه شده است. از استفاده از کاریزما در خدمت جنبش های جامعه ساز گرفته تا کاریزما رهبران فاشیست و استفاده از کاریزما در فریب و غیره، تری پرایس یکی از چهره های برجسته در زمینه اخلاق و کاریزمای رهبری است.

نگاهی به نقش کاریزما در زندگی روزمره

وقتی به معنای کاریزما و تاریخچه آن نگاه می کنیم، متوجه می شویم که بخش عظیمی از علم کاریزما به رهبری و هدایت افراد مربوط می شود و کلمه کاریزما اغلب همراه با اصطلاحاتی مانند رهبری کاریزماتیک و رهبری تحول آفرین به کار می رود. بنابراین سوال این است که آیا کاریزما در زندگی روزمره نقشی دارد؟ آیا می توانید از کاریزما در مکالمات روزمره استفاده کنید؟ آیا برای فردی که در کارهای عمومی فعال است و نوع کارش رهبری نیست، می توان از صفت جذاب و کاریزماتیک استفاده کرد؟ پاسخ ساده و کوتاه به این سوال یک کلمه است: بله!

اما این بله از دو منظر متفاوت قابل توضیح و توجیه است. یکی از روش ها ارائه تعریف وسیع و گسترده ای از رهبر است که شامل افراد عادی نیز می شود، مانند Paschan و Desmeyer در کتاب Psychology of a Leader. و روش دوم که در بین دانشجویان روانشناسی دانشگاه بسیار پرطرفدار است، این است که تعریف کاریزما را به قدری بزرگ و گسترده جلوه دهند که بتوان از آن در تعاملات و گفتگوهای روزمره استفاده کرد.

کاریزما چیست: دیدگاه های مختلف در مورد آن

صرف نظر از اینکه کدام یک از روش‌های بخش قبل را انتخاب می‌کنیم، یک ویژگی مشترک در هر دو وجود دارد: در مقایسه با نظریه‌های اولیه کاریزما، که عمدتاً از دین و سیاست برخاسته‌اند، در اینجا کاریزما ریشه‌های غیر مذهبی و غیرسیاسی دارد. به همین دلیل، حتی ساده ترین تعاملات روزمره نیز معنا پیدا می کند.

بر اساس دیدگاه قدیمی‌تر، وقتی از یک فرد کاریزماتیک صحبت می‌شود، باید مشخص کرد که او برای کدام جامعه، قبیله یا گروه بزرگی از مخاطبان کاریزماتیک است. اما اکنون می توان گفت: به دلیل خراشیدگی روی دسته، برای بازگرداندن کیفی که خریده بودم، به سراغ فروشنده رفتم. اما او آنقدر کاریزماتیک بود که با اولین توضیحش مرا متقاعد کرد که از درخواستم صرف نظر کنم و به خانه برگردم. اگر کسی اعتراض کند که توصیف کاریزماتیک فقط برای رهبران مناسب است، پاشان پاسخ می دهد: پروژه فروش نیز نوعی رهبری است. یا تشگین خواهد گفت: کاریزماتیک بودن به معنای جذابیت، نفوذ و تأثیرگذاری است و هر فردی می تواند نشانه هایی از کاریزماتیک بودن داشته باشد.

خلاصه خواندن با هم

بسیار خوشحالیم که تا پایان این مقاله در کنار تیم دانشگاه بازرگانی بودید. در این مقاله با هم آموختیم که کاریزما یکی از ویژگی هایی است که برخی افراد را از دیگران متمایز می کند. این کلمه از زبان یونانی به معنای موهبت الهی است و به ویژگی هایی اطلاق می شود که باعث می شود دیگران به یک شخص ایمان بیاورند، به او احترام بگذارند و از او الهام بگیرند. کاریزما توانایی فرد در جذب و برانگیختن دیگران است. کسانی که کاریزماتیک هستند معمولاً حتی در موقعیت های کوتاه می توانند عمیقاً با دیگران ارتباط برقرار کنند. آنها این توانایی را دارند که از قدرت شخصیت خود برای هدایت دیگران به هدف خود استفاده کنند. کاریزما نه تنها در رهبران سیاسی و مذهبی، بلکه در همه جوامع و فرهنگ ها دیده می شود. افراد کاریزماتیک در همه زمینه ها فعال هستند: از تاجر گرفته تا معلمان، از بازیگران تا رئیس جمهور و…

بسیاری از مردم فکر می کنند که کاریزما چیزی است که فقط افراد خاصی به طور طبیعی استعداد آن را دارند، اما حقیقت این است که کاریزما می تواند توسط هر کسی به دست آید. با تلاش و تمرین، هرکسی می تواند به فردی کاریزماتیک تبدیل شود. برای یافتن کاریزمای خود، شروع به شناسایی و تقویت نقاط قوت خود کنید. سپس سعی کنید به روشی صادقانه و عمیق با دیگران ارتباط برقرار کنید. بخش بزرگی از کاریزماتیک بودن در توانایی فرد در برقراری ارتباط با دیگران نهفته است. بنابراین بخش عظیمی از تلاش شما باید در جذب دیگران باشد. حالا برای ما بنویس از دیدگاه شما کاریزما چیست و چگونه می توانیم به افراد کاریزماتیک تبدیل شویم؟