شجاع الدین شفا از چهره های برجسته فرهنگ و ادب ایران است. او محقق، نویسنده و مترجم بزرگی بود که در دوران پهلوی فعالیت کرد و در مناصب مختلف سیاسی فعالیت کرد. امروزه در مورد شخصیت و اندیشه های این نویسنده ایرانی نظرات متضاد فراوانی وجود دارد. اما نقش او در توسعه فرهنگ و ادب ایران و جهان فراموش نشدنی است.

در این مقاله از دانشگاه بازرگانی شجاع الدین شفا و زندگینامه او را ارائه می کنیم و با هم کارنامه ادبی و سیاسی او را مرور می کنیم. پس تا پایان این مقاله همراه ما باشید تا با این شخصیت بزرگ ایرانی آشنا شوید و دلیل شهرت او را درک کنید.

بیوگرافی شجاع الدین شفا

شجاع الدین شفا در سال 1297 در قم به دنیا آمد و تحصیلات متوسطه را در آن شهر به پایان رساند و برای تحصیل در مقطع کارشناسی به تهران مهاجرت کرد. شجاع الدین از ابتدا علاقه زیادی به کسب علم و فرهنگ نشان داد و زندگی در خانواده ای باسواد و پزشک باعث شد که علاقه او بیش از پیش رشد کند.

به دلیل همین علاقه، رشته ادبیات فارسی را برای تحصیل در دانشگاه انتخاب کرد و پس از فارغ التحصیلی برای ادامه تحصیل به بیروت و فرانسه سفر کرد.

  • بازگشت به ایران

شجاع الدین پس از شروع جنگ جهانی دوم و اشغال فرانسه به ایران بازگشت. ابتدا به عنوان مترجم رادیو منصوب شد و سپس فعالیت سیاسی خود را آغاز کرد. یکی از اولین اقدامات سیاسی او تأسیس حزبی به نام «وطن پرستان» بود که روزنامه مستقلی نیز داشت و سرمقاله های مهم آن را شجاع الدین شفا می نوشت.

  • ترجمه آثار از کشورهای مختلف

شجاع الدین شفا نقش مهمی در شناساندن فرهنگ و ادبیات کشورهای مختلف به مردم ایران داشت. یکی از مهمترین اقدامات او در این زمینه ترجمه آثار کشورهای مختلف به فارسی بود. همانند قبل از انقلاب ۵۷ بیش از شصت عنوان کتاب ترجمه و تألیف شده است.

برخی از مهم ترین آثار ترجمه شده او آثاری مانند; کمدی الهی دیوان شرقی گوته و آثاری از شاعران و نویسندگانی چون آندره ژید، لامارتین و شاتوبریان بود. ترجمه های شجاع الدین از این آثار اکنون یکی از بهترین و مهم ترین نمونه های ترجمه فارسی در بازار کتاب ایران است.

  • فعالیت های فرهنگی و سیاسی شجاع الدین شفا در دوران پهلوی

شجاع الدین گرچه علاقه زیادی به امور ادبی و فرهنگی داشت، مدتی را در دربار پهلوی به فعالیت های سیاسی و فرهنگی گذراند. مدتی رایزن فرهنگی محمدرضا پهلوی بود و مسئولیت اجرای اندیشه های او را بر عهده داشت.

1. ایده برگزاری جشن های سلطنتی

یکی از مهم ترین اقدامات سیاسی او در آن زمان، ایفای نقش در طرح ریزی و برگزاری جشن های ۲۵۰۰ ساله سلطنت بود. این عید به افتخار پادشاهی ایران برگزار شد و بر اساس آن تقویم کشور از شمسی به شاهنشاهی تغییر یافت.

2. نگارش سخنان محمدرضا شاه پهلوی

شجاع الدین شفا وظیفه نگارش سخنرانی های محمدرضا شاه پهلوی را بر عهده داشت. در این دوره نقش عمده ای در پیشبرد سیاست فرهنگی شاه و پیشبرد اهداف ملی گرایانه او داشت. شجاع الدین در آن زمان برای تجلیل و احیای عظمت ایران باستان و محکومیت حمله اعراب به ایران و آثار مخرب آن تلاش می کرد.

3. مأموریت ساخت کتابخانه ملی

شفا برای پیشبرد اهداف فرهنگی محمدرضا شاه در سال 1352 مسئولیت ساخت «کتابخانه ملی پهلوی» را بر عهده گرفت. این پروژه قرار بود ظرف ده سال تکمیل شود و از ابتدا شامل 600000 جلد کتاب و 25000 چاپ بود.

این کتابخانه بزرگترین کتابخانه ای بود که توانست هویت فرهنگی و ادبی ایران را با دیگر کشورهای جهان پیوند دهد. اما امکان ساخت و بهره برداری از آن وجود نداشت و برنامه ریزی آن با شکست مواجه شد.

4. دبیر شورای فرهنگی سلطنتی

از دیگر فعالیت های سیاسی و فرهنگی شجاع الدین شفا، دبیرکلی شورای فرهنگی سلطنتی پهلوی بود. او در این دوره چندین جلد کتاب و مقاله نوشت و فرهنگ و ادبیات ایران را به جهانیان معرفی کرد. سپس مدتی مسئولیت کتابخانه پهلوی را بر عهده گرفت و بیش از پیش به فعالیت های فرهنگی پرداخت.

  • دریافت جوایز و افتخارات کشوری

شجاع الدین شفا به واسطه فعالیت ارزشمند فرهنگی خود بارها موفق به دریافت جوایز و درجه های مختلف علمی و فرهنگی شده است. او دکترای ادبیات تطبیقی ​​را از دانشگاه فرانسه دریافت کرد و از آن زمان تاکنون چندین دکترای افتخاری از جمله:

  • دکترای افتخاری ادبیات از دانشکده رم
  • دکترای افتخاری تاریخ از دانشگاه مسکو
  • عضویت در آکادمی سلطنتی اسپانیا
  • عضویت در آکادمی همر پورگستال اتریش

بود. علاوه بر این مناسبت ها، شجاع الدین شفا در سال 1971 جایزه بین المللی فلورانس و در سال های 1332 و 1348 جایزه سلطنتی بهترین کتاب را دریافت کرد که افتخار بزرگی برای او بود.

  • پایان عمر شجاع الدین شفا

شجاع الدین شفا پس از انقلاب 1357 به فرانسه مهاجرت کرد و تا پایان عمر در آنجا ماند. وی سرانجام در 7 فروردین 1389 در سن 92 سالگی درگذشت. شجاع الدین از جمله افرادی بود که افکار و نظرات متضادی در مورد او داشت. برخی او را فردی مرتبط با رژیم شاهی می دانند که مخالف فرهنگ اسلامی بود و در جهت توسعه فرهنگ کهن ایران تلاش می کرد.

برخی دیگر او را یکی از نویسندگان مهم ایرانی می دانند که نقش مهمی در رواج هویت و فرهنگ ایرانی داشته است. اما می توان گفت او از جمله افراد تأثیرگذاری بود که با ترجمه ها و تألیفات ارزشمند خود، ادبیات ایران و جهان و ارتباط متقابل آن ها را شناخته شد.

برخی از آثار و فعالیت ادبی شجاع الدین شفا

تا این قسمت از مقاله دانشگاه بازرگانی با بیوگرافی شجاع الدین شفا و فعالیت های فرهنگی و سیاسی او آشنا شدید. اینک نگاهی خواهیم داشت به سیره پربار ادبی این نویسنده و پژوهشگر بزرگ ایرانی.

در واقع می توان آثار ادبی شجاع الدین شفا را به دو دسته تقسیم کرد. ترجمه و تالیف. وی در هر یک از این دسته ها آثار ارزشمندی از خود به جای گذاشته است که در ادامه به شما تقدیم می کنیم:

شجاع الدین علاقه زیادی به فرهنگ و تاریخ ایران داشت. به همین دلیل موضوع اکثر آثار او در همین حوزه است. به ویژه در سه دهه آخر عمر خود که در فرانسه زندگی می کرد، بیش از پیش تاریخ اسلام و ادیان مختلف را مورد انتقاد قرار داد و سعی کرد نتایج تحقیقات خود را به طور جامع در اختیار مخاطبان خود قرار دهد.

امروزه بیشتر آثار تالیفی شجاع الدین شفا در ایران توقیف شده و به طور رسمی منتشر نشده است. عناوین برخی از آثار وی عبارتند از:

  1. فرهنگ جهانی ایران شناسی – در 21 جلد با موضوع دانش ایران
  2. ایران بر سر دوراهی سرنوشت
  3. تجدید حیات
  4. پس از هزار و چهارصد سال – تاریخ ایران پس از ورود اسلام
  5. دایره المعارف روابط فرهنگی ایران با کشورهای جهان; از ابتدا تا امروز
  6. در نبرد شیطان
  7. سی کلمه
  8. ایران و اسپانیا

شجاع الدین شفا از جمله افرادی بود که در معرفی آثار سایر کشورها به ایرانیان نقش بسزایی داشت. او از زمان تحصیل در فرانسه به این زبان مسلط بود. در نتیجه آثار زیادی را از فرانسه و انگلیسی به فارسی ترجمه کرد. برخی از مهمترین این عناوین عبارتند از:

1. کمدی الهی

کتاب کمدی الهی اثر شاعر و نویسنده مشهور ایتالیایی دانته آلیگری است. این کتاب داستانی نمادین و تخیلی است که در آن شاعر سفری خیالی به بهشت، برزخ و جهنم را آغاز می کند.

ترجمه فارسی شجاع الدین شفا از این کتاب کامل ترین و مهم ترین ترجمه در ایران است که هنوز خوانده می شود و طرفداران خود را دارد.

2. بهشت ​​گمشده

بهشت گمشده شعری حماسی از جان میلتون، شاعر انگلیسی است. محتوای اصلی این اثر، داستان کتاب مقدس سقوط آدم و حوا از بهشت ​​و اولین خطای انسانی است. این کتاب با متن سخت خوان و شاعرانه اش، بزرگ ترین اثر جان میلتون است که توسط شجاع الدین شفا به فارسی ترجمه شده است.

3. حیاط شرقی

یوهان ولفگانگ گوته شاعر، نویسنده و فیلسوف آلمانی بود که علاقه و ارادت زیادی به حافظ نشان داد. او دیوان شرقی-غربی را با الهام از اشعار حافظ و برای ایجاد پیوند بین فرهنگ ایرانی و آلمانی نوشت.

طولی نکشید که این کتاب به یکی از بزرگترین آثار کلاسیک جهان تبدیل شد و از سوی منتقدان مختلف لقب “شاهکار” را به خود اختصاص داد. بعدها شجاع الدین شفا دیوان شرقی گوته را به فارسی ترجمه کرد و در اختیار مخاطبان فارسی زبان قرار گرفت.

4. ترانه های شاعرانه (ایرانی)

شجاع الدین شفا در اقدامی ارزشمند مجموعه ای از نوشته های شاعران و نویسندگان جهان درباره ایران را گردآوری و در مجموعه ای با عنوان «ترانه های ایرانی» منتشر کرد. مطالعه این اثر می تواند شما را با جایگاه والای ایران در سایر کشورها آشنا کند و تأثیر ادبیات فارسی را بر جهان نشان دهد.

علاوه بر این، این مجموعه کوچک، مقدمه خوبی برای آشنایی خواننده با شاعران و نویسندگان بزرگ جهان و تعیین جایگاه تمدن ایرانی است. این کتاب 224 صفحه دارد و در چاپ اول منتشر شده است.

آخرین کلمه

شجاع الدین شفا یکی از نویسندگان و نویسندگان بزرگ ایرانی است که در دوران پیش از انقلاب فعالیت داشته است. او نقش‌های سیاسی و فرهنگی زیادی در دربار محمدرضا شاه پهلوی داشت. از جمله دبیر شورای فرهنگ سلطنتی، مشاور فرهنگی دربار پهلوی و نگارش و اجرای متون سخنان و اندیشه های شاه بود.

شجاع الدین شفا در زمان حیات خود آثار ارزشمندی در زمینه فرهنگ و تاریخ ایران نوشت و آثار بسیاری را به فارسی ترجمه کرد. از این رو می توان او را یکی از شخصیت های تاثیرگذار و مهم ایرانی دانست که نقش بسزایی در توسعه فرهنگ ایرانی و روابط آن با سایر کشورها داشته است. در این مقاله از دانشگاه بازرگانی به زندگی این نویسنده ایرانی پرداخته ایم و نگاهی به برخی از آثار و فعالیت های او انداخته ایم. نظر شما در مورد شجاع الدین شفا چیست؟ کدام یک از آثار و نوشته های او را خوانده اید؟ نظرات ارزشمند خود را با ما در میان بگذارید.