زویا پیرزاد نویسنده معاصر ایرانی-ارمنی و در ادبیات فارسی زبانزد است. بسیاری از خوانندگان او را با نام کتاب معروفش «خاموش کردن چراغ ها» می شناسند. این کتاب برنده عنوان بهترین رمان سال از سوی بنیاد هوشنگ گلشیری و کتاب سال از سوی وزارت ارشاد شد. پیرزاد نویسنده ای است که تقریباً در همه آثارش از مسائل زنان صحبت می کند و به مسائل فرعی دنیای زنان می پردازد.

در این مقاله از دانشگاه بازرگانی، به زندگی و کار این نویسنده می پردازیم و برخی از موضوعات کتاب های او را بررسی می کنیم.

بیوگرافی زویا پیرزاد

زویا پیرزاد نویسنده ای است که چندان علاقه ای به مصاحبه و گفت و گو درباره زندگی اش ندارد. به همین دلیل اطلاعات زیادی از او در دست نیست. پیرزاد در سال 1331 در آبادان به دنیا آمد. او ظاهراً از طرف پدر یا مادرش ارمنی تبار است. اما در ایران به دنیا آمد و در آنجا تحصیل کرد.

پیرزاد در جوانی به تهران مهاجرت کرد و در آنجا با یکی از آشنایانش ازدواج کرد. حاصل این ازدواج دو پسر به نام های ساشا و شروین بود. اکنون زویا پیرزاد به همراه خانواده خود در آلمان زندگی می کند و در آنجا به فعالیت های فرهنگی و ادبی می پردازد.

  • اثر و فعالیت ادبی زویا پیرزاد

1. ترجمه فارسی

اولین فعالیت فرهنگی زویا پیرزاد در زمینه ترجمه بود. او در این دوران دو کتاب معروف دارد “آلیس در سرزمین عجایب” و “صدای غوک پریدن” به فارسی ترجمه و منتشر شده است. آلیس در سرزمین عجایب داستانی فانتزی و جالب درباره دختری به نام آلیس است که به دنبال خرگوش سفیدی می رود و وارد دنیای عجیبی می شود که قوانینی متفاوت از دنیای واقعی دارد – صدای جک های پرش نیز مجموعه ای از هایکو یا اشعار ژاپنی شاعران آسیایی است. .

این دو کتاب تجربه خوبی برای پیرزاد بود و او را برای نوشتن داستان کوتاه و رمان ترغیب کرد.

2. مجموعه ای از چند داستان کوتاه

پیرزاد اولین فعالیت رسمی خود را در عرصه نویسندگی با داستان کوتاه آغاز کرد. او بین سالهای 1370 تا 1377 سه مجموعه داستان کوتاه نوشت و منتشر کرد:

  • مثل هر شب
  • طعم گاز خرمالو
  • یک روز مانده به عید پاک

نثر روان و موضوع جذاب داستان های او باعث موفقیت نسبی این کتاب ها شد. پیرزاد در هر یک از این داستان ها به سراغ مضمونی خواندنی می رود و سعی می کند روابط بین افراد، افکار زنان و جزئیات زندگی روزمره افراد مختلف را به تصویر بکشد. سه مجموعه داستان از زویا پیرزاد پیش از این منتشر شده و در دسترس عموم قرار گرفته است.

3. رمان و داستان کوتاه

بیشترین شهرت زویا پیرزاد پس از انتشار رمان های بلند او حاصل شد. او اولین رمان خود را در سال ۱۳۸۰ با عنوان خاموش کردن چراغ ها منتشر کرد. این کتاب با استقبال عمومی و منتقدان روبرو شد و جوایز معتبر متعددی را برای نویسنده خود به ارمغان آورد.

پیرزاد پس از این کتاب، رمان عادت می کنیم را در سال 1392 نوشت و منتشر کرد، اگرچه این کتاب به موفقیت و شهرت آثار قبلی او نرسید، اما چندین بار تجدید چاپ شد و مخاطبان زیادی را به خود جذب کرد. در ادامه این مقاله این دو کتاب از دانشگاه بازرگانی را ارائه می کنیم:

  • چراغ ها را خاموش می کنم

این کتاب درباره زنی خانه دار به نام کلاریس است که در جنوب ایران زندگی می کند. او با همسر و سه فرزندش زندگی می کند و آنقدر غرق در خانه داری و رسیدگی به خانواده اش است که به خودش و احساساتش توجهی نمی کند. کلاریس رابطه خیلی نزدیکی با شوهرش ندارد. تا اینکه یک خانواده مرموز ارمنی همسایه آنها می شود و در این بین اتفاقاتی رخ می دهد که راوی را در تشخیص احساسات خود دچار سردرگمی می کند.

پیرزاد در این کتاب مفصل ترین افکار و مشکلات زنان را بیان می کند و دغدغه های زنان مدرن ایرانی را با نگاهی نقادانه می نویسد.

کتاب چراغ ها را خاموش می کنم پس از انتشار برنده جوایز متعددی شد: جایزه ادبی یلدا، جایزه رمان سال بنیاد هوشنگ گلشیری و جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران. این کتاب به زبان های دیگر نیز ترجمه شد و شهرت خوبی برای زویا پیرزاد به ارمغان آورد. مرکز انحصاری کپی رایت آثار این نویسنده ایرانی را منتشر می کند.

رمان “عادت می کنیم” دومین اثر بلند داستانی زویا پیرزاد است که در سال 1392 منتشر شد. او در این اثر برای گفتن دغدغه ها و مشکلاتش به سراغ سه زن از سه نسل مختلف می رود: مادربزرگ به نام ماه منیر، مادری به نام آرزو و دختر کوچکش به نام آیه!

بیشتر روایت داستان به زندگی آرزو اختصاص دارد که هسته اصلی این سه نسل محسوب می شود. پیرزاد در این کتاب سه شخصیت متفاوت را خلق می کند و از آنها برای بیان مشکلات، افکار و رنج های زنانی که هر یک از آنها در زندگی خود با آن دست و پنجه نرم می کنند، استفاده می کند. رمان «عادت می کنیم» در ۲۶۶ صفحه در انتشارات مرکز منتشر شده است.

جوایز و افتخارات

زویا پیرزاد از جمله نویسندگان معاصر ایرانی است که توانسته نظر نسل جوان را به خود جلب کند. دو رمان او به نام های «خاموش چراغ ها» و «عادت می کنیم» هر کدام بیش از صد بار تجدید چاپ شده اند. این عدد نشان می دهد که آثار او در شرایط فعلی بازار ایران از جایگاه خوبی برخوردار است.

  • ترجمه آثار پیرزاد به زبانهای دیگر

پیرزاد برای نگارش و انتشار کتاب «خاموش چراغ ها» برنده چندین جایزه ادبی شده است. کتاب او با عنوان «چیزهایی که ناگفته گذاشتیم» در سال 2012 به زبان انگلیسی منتشر شد، علاوه بر این، ترجمه فرانسوی آن نیز توسط کریستوفر بای در سال 2006 انجام شد و این کتاب را بیش از پیش معروف و محبوب کرد.

برخی از داستان های زویا پیرزاد از جمله طعم خرمالو و روز قبل از عید پاک به زبان های لهستانی، ارمنی، ترکی، گرجی، فرانسوی و ایتالیایی نیز ترجمه شده است. در واقع پیرزاد را می توان یکی از معدود نویسندگان مدرن ایرانی دانست که آثارش نه تنها در ایران محبوبیت دارد، بلکه در کشورهای دیگر نیز خوانده و نقد می شود.

سبک نگارش زویا پیرزاد چگونه است؟

زویا پیرزاد سبک نوشتاری خاصی دارد که نوشته های او را از دیگر نویسندگان ایرانی متمایز می کند. او به عنوان یک زن می نویسد و سعی می کند مشکلات دنیای زنان را در کتاب هایش بیان کند. پیرزاد در یکی از مصاحبه های خود در این باره می گوید:

«من دوست دارم درباره زنان بنویسم زیرا موضوع زنان تا حد زیادی افکارم را به خود مشغول کرده است. در بسیاری از کشورهای غیر اروپایی، زنان یا دارایی پدر یا دارایی شوهر و پسرشان هستند. اگر خانه دار هستند باید تمام وقت خود را صرف کار در خانه، ازدواج و تربیت فرزندان کنند.

با توجه به آنچه گفته شد، برخی از مهم ترین ویژگی های آثار و نوشته های زویا پیرساد عبارتند از:

1. توجه به مشکلات و دغدغه های زنان

یکی از مهم ترین ویژگی های آثار پیرزاد (به ویژه در دو رمان او) توجه به مسائل مربوط به زنان و به تصویر کشیدن دنیای زنانه است. او در بیشتر نوشته‌هایش سعی می‌کند رویکرد شخصیت‌های زن کتاب را در رابطه با زندگی، کار و ازدواج نشان دهد و نحوه برخورد جوامع و اطرافیان با این افکار را به تصویر بکشد.

مثلاً در کتاب من چراغ ها را خاموش می کنم، شخصیت اول کتاب که خانه دار است مدام به امور خانه و فرزندانش رسیدگی می کند. تا زمانی برای توجه به احساسات و آرامش خود نداشته باشد. خواننده با مطالعه این کتاب می تواند با مراقبت های زنان خانه دار آشنا شود و نتایج روابط و احساسات نادرست را بشناسد.

2. افکار فمینیستی

بیشتر نوشته ها و اندیشه های شخصیت های کتاب های زویا پیرساد بازتابی از اندیشه ها و افکار فمینیستی است. پیرزاد می خواهد مفاهیم مردسالارانه جامعه از بین برود و برابری و عدالت به جای آنها برقرار شود. او این افکار را در بسیاری از قسمت های کتابش بیان می کند.

به همین دلیل نوشته های او در میان زنان طرفداران بسیاری دارد. بسیاری از آنها با خواندن کتاب های او همذات پنداری می کنند و با درک افکار و احساسات شخصیت ها، با علاقه بیشتری طرح داستان را دنبال می کنند.

3. تفصیل و توجه به وقایع پیش پا افتاده

پیرزاد به خصوص در داستان هایش جزئیات زیادی دارد. یعنی به مسائل و روابط پیش پا افتاده ای توجه می کند که شاید خیلی مهم نباشند، اما روند اصلی داستان را می سازند. جزئیات در داستان های او بسیار مهم است. به همین دلیل خواننده می تواند از خواندن آن لذت بیشتری ببرد و بیشتر درگیر داستان شود.

4. بررسی روابط انسانی و شکست های انسانی در روابط

یکی دیگر از موضوعات اصلی کتاب های زویا پیرزاد، روابط انسانی است. او در کتاب های خود به رابطه مادر و فرزند، زن و شوهر، دوستی ها و … می پردازد. و برخی از مشکلاتی که در این مواقع ممکن است ایجاد شود را برطرف می کند.

بنابراین، اگر علاقه مند به مطالعه کتاب های زنانه محور و جزئیات محور با روندی آرام و با هیجان کم هستید، ممکن است از آثار این نویسنده ایرانی خوشتان بیاید.

آخرین کلمه

زویا پیرزاد یکی از نویسندگان معاصر ایرانی است که در بین نسل جوان محبوبیت دارد. او در بیشتر کتاب‌هایش به مشکلات و دغدغه‌های زنان می‌پردازد و سعی می‌کند مشکلاتی را که یک زن در جامعه با آن مواجه است، بیان کند. با این حال، انتقاداتی نیز به آثار او وارد است; نداشتن طرح منطقی، روند کند و کند و طرح دغدغه های سطحی از جمله مواردی است که انتقاد خوانندگان و منتقدان را نسبت به آثار او برانگیخته است.

معروف ترین کتاب زویا پیرزاد رمان «چراغ ها را خاموش کن» است که در 293 صفحه توسط نشر مرکزی منتشر شده است. نظر شما در مورد این نویسنده و آثارش چیست؟ به نظر شما چه عاملی باعث محبوبیت آثار او در بین نسل جوان ایرانی شد؟ نظرات ارزشمند خود را با ما در میان بگذارید.